دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب
با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین مسجدجامعی؛
تحلیلی از کرونا و نظم نوین اجتماعی
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مهدی فرمانیان خبر داد:
اعطای کمک‌هزینه پژوهشی به مقالات نشریات جدید دانشگاه ادیان و مذاهب
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مهراب صادق‌نیا:
بدگمانی به یکدیگر از جمله موانع تقریب مذاهب و ادیان است
به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید حسن اسلامی اردکانی
فیلسوفان دوچرخه‌سوار
به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین سید ابوالحسن نواب؛
تجربه موفق هم‌زیستی دین و علم
رئیس مرکز آموزش‌های آزاد دانشگاه ادیان و مذاهب:
تحصیل هم‌زمان در دو رشته؛ مزیت استثنایی دانشگاه ادیان و مذاهب است
با حضور اعضای هیئت علمی دانشگاه؛
سامانه پژوهشی اعضای هیئت علمی رونمایی شد

امام خمینی(ره) و مقام و جایگاه دختران

 
تاریخ انتشار: 1399/04/02    

امام خمینی(ره) و مقام و جایگاه دختران

محمد رجائی نژاد دانش‌آموخته رشته تاریخ تشیع دانشگاه ادیان و مذاهب در نوشتاری به مناسبت میلاد حضرت فاطمه معصومه (س) به بررسی جایگاه دختران از دیدگاه امام خمینی(ره) پرداخته است.

اشاره

سه‌شنبه سوم تیر 99، روز «دختر» است. هر ساله برای گرامی داشت مقام شامخ حضرت معصومه(س)، اول ذی‌القعده را روز میلاد ایشان دانسته و به همین مناسبت روز دختر نیز نام‌گذاری شده است. یکی از دغدغه‌های همه خانواده‌ها تربیت فرزندان، به‌ویژه دختران است؛ هر تربیتی هم نیازمند الگوست. در این یادداشت، به همین مناسبت به الگوی تربیتی دختران از دیدگاه امام خمینی(ره) اشاره می‌کنم.

 

فرزند دختر

امروزه جایگاه و الگوهای تربیتی فرزندان، به‌ویژه فرزند دختر دارای ارزش بسیاری‌ست. به‌درستی تا چند دهه پیش در بیشتر نقاط جهان به جنسیت دختر نگاهی پَست و جنسیت‌زده بود؛ اما با توجه به دگرگونی‌های اجتماعی و فرهنگی دهه­های گذشته، این نگاه نیز دست‌خوش دگرگونی شد. در این میان دین مبین اسلام که از یک جامعه بدوی و جاهلی برخاسته بود؛ از همان نخست با پَست شمردن و نادیده انگاشتن جنسیت زن به مبارزه برخاست و نگاهی بس والا و همراه با تکریم به دختران و زنان را زمینه‌سازی کرد. به گونه­ای که از آیه 49 سوره شوری این‌گونه برداشت می­شود که فرزند دختر یک نعمت و هدیه الهی است.

با این‌که در زمان بعثت پیامبر اعظم(ص) فرهنگ و بافت فکری مردم عرب به گونه‌ای بود که دختران را مایه ننگ و بی‌برکتی می‌دانستند، و برای فرار از این ننگ، آنها را زنده‌به‌گور می‌کردند؛ اما قرآن کریم آن کارها را نادرست و جایگاه انسانی را به دور از جنسیت دانسته و به دفاع از مقام و موقعیت دختران برخاست و به آنها شخصیت داد. در اسلام دختران دارای جایگاه و نقش والایی هستند. و از آنان با تعابیر زیبایی چون ریحانه (گل)، قواریر (بلورها) و حسنه (نیکی) یاد شده است. در سیره نظری و عملی پیامبر(ص) و ائمه اطهار(علیهم السلام) این جایگاه به روشنی دیده می­شود. پیامبر اکرم (ص) دست دخترش فاطمه (س) را می‌بوسید و می‌فرمود: «پدرش فدای او باد.» همچنین می­فرمود: «بوی بهشت را از دخترم فاطمه استشمام می­کنم». در موقع سفر آخرین فردی که پیامبر با او خداحافظی می‌کرد، فاطمه بود و بعد از بازگشت نیز اولین نفری که به دیدار او می­رفت فاطمه بود. یا می­توان به علاقه و احترام امام موسی کاظم (ع) و امام رضا (ع) به حضرت فاطمه معصومه (س) اشاره کرد.

در بسیاری از روایات به جایگاه والای دختران در اسلام اشاره شده است. همانگونه که پیامبر اسلام (ص) می‌فرماید: «دختران چه خوبند. مهربان و نرمخو، مددکار و آماده به کار، انیس انسان، با برکت و علاقه­مند به پاکیزگی». و در روایت دیگری می­فرماید: «خداوند به دختر مهربان‌تر از پسر است. کسی که باعث خوشحالی دخترش شود خداوند روز قیامت او را خوشحال می­کند». امام صادق(ع) در حدیثی می‌فرماید: «دختران حسنات‌اند و پسران نعمت و حسنات موجب ثواب و اجر و پاداش‌اند ولى نعمت موجب بازخواست مى‏‌شود».

 

دیدگاه امام خمینی(ره)

در همه جوامع بشری به تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت ویژه‌ای قائلند. ادیان الهی نیز بر این امر تأکید دارند؛ بر همین اساس بزرگان دین و مذهب نیز در نظر و عمل می‌توانند الگوی مناسبی برای این هدف باشند. در این بین امام خمینی(ره) به عنوان تاثیرگذارترین چهره شیعی معاصر که هم دارای وجهه مذهبی است و هم سیاسی، مانند اسلاف طاهرین خویش به تکریم دختران پرداخت که در خاطرات و سیره نظری و عملی ایشان روشن است.

در خاطرات بستگان و نزدیکان امام خمینی(ره) آمده است ایشان بر این باور بود؛ کسی که می‌تواند مورد علاقه قرار بگیرد، دختر است. همچنین به زنان باردار فامیل می­فرمود: دعا کنید بچه‌تان دختر باشد؛ دختر به مراتب بهتر از پسر است و کسی که دختر ندارد یعنی اولاد ندارد. ایشان معتقد بود رعایت حال جوانان به ویژه دخترها را باید کرد و همیشه با دخترها گشاده‌رو و شوخ طبع بود. او در ازدواج دخترهایش هیچ‌گاه نظر خود را تحمیل نکرد و به آنان آزادی انتخاب می‌داد و خود مانند یک مشاور عمل می‌کرد. همچنین دختران خویش را در مسائل گوناگون، همانند: تحصیل (انتخاب رشته) و حضور در جامعه، با توجه به حفظ حریم شرع، آزاد می‌گذاشت؛ به گونه‌ای که در خاطرات آمده است؛ در روزگاری که در محیط سنتی قم تحصیل دختران، به‌ویژه که از خانواده روحانی باشند، چندان رواج نداشت؛ ایشان دختران خود را در تحصیل آزاد می‌گذاشت.

در نحوه رفتار امام خمینی(ره) با دختران‌شان نکته قابل تأمل، وجود خط قرمز احکام شرعی است. به این معنی که ایشان در ابعاد مختلف به فرزندان و به ویژه دختران خود آزادی می‌داد؛ و این آزادی در چارچوب شرع بود. به گونه‌ای که به حفظ حجاب از کودکی تأکید داشت. ایشان دختران خود را در منزل برای هر نوع پوشش آزاد می‌گذاشت؛ اما در بیرون منزل به حفظ حجاب، آن هم با رنگ‌های غیرجذاب تأکید داشت و معتقد بود دختران جوان می‌بایست خود را بیشتر بپوشانند. ایشان آزادی معاشرت و رفت و آمد دختران خود در چارچوب شرع را به رسمیت می­شناخت؛ بااین‌حال نسبت به دخترانی که به سن بلوغ نرسیده بودند، سخت‌گیری نمی‌کرد. حتی زمانی که به بلوغ هم می‌رسیدند، در عمل به وظایف شرعی آنان از اجبار دوری کرده و تلاش می‌کرد به طور غیرمستقیم آنان را با مسئولیت‌های شرعی‌شان آشنا کند و در عین حال در فشار و سختی نیز قرار نگیرند. نکته دیگر می‌توان به انتخاب اسامی دختران‌شان اشاره کرد که ایشان نسبت به زمانه خویش اسامی به‌روز، بامعنی و موزونی را برای دختران خود انتخاب می‌کردند و این‌گونه نبود که در انتخاب اسم سخت‌گیری کنند.


برچسب ها : فاطمه معصومه, امام خمینی, محمد رجائی نژاد, دانشگاه ادیان و مذاهب, تاریخ تشیع

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده رسانه و ارتباطات

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز